Αν υπάρχει κάτι που ανησυχεί σχεδόν κάθε γονέα, αυτό είναι ο πυρετός. Και είναι απόλυτα φυσιολογικό.
Όταν βλέπετε το παιδί σας να ανεβάζει πυρετό, είναι λογικό να γεμίζετε απορίες: «Είναι κάτι σοβαρό; Να του δώσω αμέσως αντιπυρετικό; Να καλέσω τον Παιδίατρο ή περιμένω;»
Θα ήθελα όμως, πριν από οτιδήποτε άλλο, να σας καθησυχάσω. Ο πυρετός δεν είναι ο εχθρός. Αντίθετα, αποτελεί έναν φυσικό μηχανισμό άμυνας του οργανισμού — έναν τρόπο με τον οποίο το σώμα του παιδιού προσπαθεί να αντιμετωπίσει μια λοίμωξη, συνήθως μια ίωση.
Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι κάθε πυρετός είναι ίδιος ή ότι δεν χρειάζεται προσοχή. Εκείνο που έχει σημασία είναι να γνωρίζετε πότε μπορείτε να παρακολουθήσετε το παιδί σας στο σπίτι και πότε είναι απαραίτητο να επικοινωνήσετε με τον Παιδίατρό σας.
Ας δούμε μαζί τα πιο συχνά ερωτήματα που ακούω καθημερινά από τους γονείς στο ιατρείο, ώστε την επόμενη φορά που το παιδί σας θα εμφανίσει πυρετό να αισθάνεστε πιο ενημερωμένοι και, κυρίως, πιο ήρεμοι.
Πότε θεωρείται ότι ένα παιδί έχει πυρετό;
Πυρετός θεωρείται η θερμοκρασία σώματος πάνω από 38°C. Θερμοκρασία από 37,3°C έως 37,9°C ονομάζεται δεκατική πυρετική κίνηση και δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το παιδί σας είναι άρρωστο: μπορεί να οφείλεται στη ζέστη, στα πολλά ρούχα, στην έντονη δραστηριότητα ή στη φυσιολογική διακύμανση της θερμοκρασίας μέσα στην ημέρα.
Για την καθημερινή παρακολούθηση, η μέτρηση με ψηφιακό θερμόμετρο στη μασχάλη ή στο μέτωπο είναι συνήθως αρκετή.
Αν μπορούσα να σας δώσω μία μόνο συμβουλή, θα ήταν αυτή: μην δίνετε σημασία μόνο στο θερμόμετρο.
Ως Παιδίατρος, αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο δεν είναι μόνο ο αριθμός, αλλά πώς είναι το ίδιο το παιδί σας. Ένα παιδί που έχει πυρετό αλλά πίνει υγρά, επικοινωνεί μαζί σας, έχει διάθεση να παίξει και ανταποκρίνεται όπως συνήθως είναι πιο καθησυχαστικό από ένα παιδί με χαμηλότερη θερμοκρασία που είναι υποτονικό, δεν έχει διάθεση να σηκωθεί ή δείχνει να μην έχει επαφή με το περιβάλλον.
Γι' αυτό, όταν αξιολογούμε έναν πυρετό, δεν αντιμετωπίζουμε έναν αριθμό. Αξιολογούμε το παιδί συνολικά.
Πότε πρέπει να επικοινωνήσετε άμεσα με τον Παιδίατρο;
Στις περισσότερες περιπτώσεις ο πυρετός συνοδεύει μια απλή ίωση και υποχωρεί μέσα σε λίγες ημέρες. Υπάρχουν όμως σημάδια που σημαίνουν ότι δεν περιμένουμε. Επικοινωνήστε αμέσως με τον Παιδίατρό σας ή απευθυνθείτε στο εφημερεύον νοσοκομείο αν το παιδί σας:
- είναι βρέφος μικρότερο των 3 μηνών με θερμοκρασία 38°C ή μεγαλύτερη
- δυσκολεύεται να αναπνεύσει ή αναπνέει πολύ γρήγορα
- είναι υπερβολικά νωθρό, δεν ξυπνά εύκολα ή δεν ανταποκρίνεται όπως συνήθως
- εμφανίσει εξάνθημα με κόκκινες ή μωβ κηλίδες που δεν σβήνουν στην πίεση
- παρουσιάσει πυρετικούς σπασμούς
- δεν πίνει υγρά ή δεν ουρεί
- έχει πυρετό για περισσότερες από 3 ημέρες, ή ο πυρετός υποχωρεί και επανεμφανίζεται
Θα ήθελα επίσης να θυμάστε ότι ο αριθμός στο θερμόμετρο από μόνος του δεν δείχνει πόσο σοβαρή είναι μια λοίμωξη. Πολλοί γονείς τρομάζουν όταν το θερμόμετρο δείχνει 40°C. Κι όμως, έχω συναντήσει πολλά παιδιά με τόσο υψηλό πυρετό που είχαν μια απλή ίωση και, μόλις έπεσε η θερμοκρασία, επέστρεψαν στο παιχνίδι και στις δραστηριότητές τους.
Από την άλλη, ακόμη και ένας χαμηλότερος πυρετός μπορεί να χρειάζεται άμεση αξιολόγηση όταν συνοδεύεται από ανησυχητικά συμπτώματα ή όταν η διάθεση και η όρεξη του παιδιού σας είναι αρκετά επηρεασμένες.
Πώς μπορείτε να μετράτε σωστά τον πυρετό;
Μετρήστε τη θερμοκρασία όταν το παιδί σας είναι ήρεμο και όχι αμέσως μετά από έντονο παιχνίδι, τρέξιμο ή ζεστό μπάνιο. Η σωστή μέτρηση βοηθά κι εσάς και τον Παιδίατρό σας να παρακολουθήσετε την πορεία του πυρετού.
Καλό είναι να κρατάτε ένα μικρό ημερολόγιο στο κινητό σας, σημειώνοντας:
- την ώρα της μέτρησης
- τη θερμοκρασία
- το αντιπυρετικό που δώσατε
- και την ώρα που το δώσατε
Μπορεί να σας φαίνεται μικρή λεπτομέρεια, όμως αυτές οι πληροφορίες βοηθούν τον Παιδίατρο να καταλάβει πώς εξελίσσεται ο πυρετός και να σας καθοδηγήσει με μεγαλύτερη ασφάλεια.
Πότε πρέπει να δώσετε αντιπυρετικό;
Δίνουμε αντιπυρετικό όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 38°C — αλλά κυρίως όταν το παιδί σας ταλαιπωρείται. Στόχος του αντιπυρετικού δεν είναι απλώς να ρίξει τον πυρετό, αλλά να ανακουφίσει το παιδί σας και να το βοηθήσει να νιώσει καλύτερα.
Αν το παιδί σας δείχνει ευδιάθετο, πίνει υγρά και δεν ταλαιπωρείται ιδιαίτερα, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας. Αν όμως είναι καταβεβλημένο, πονάει ή έχει έντονη δυσφορία, τότε το αντιπυρετικό μπορεί να το ανακουφίσει σημαντικά. Γι' αυτό, δώστε σημασία και στο πώς νιώθει το παιδί σας, όχι μόνο στο νούμερο.
Μπορείτε να χορηγήσετε παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη, σύμφωνα με τις οδηγίες του Παιδιάτρου σας. Η σωστή δόση υπολογίζεται με βάση το βάρος του παιδιού και όχι την ηλικία του.
Παράλληλα, φροντίστε:
- να είναι ντυμένο με ελαφριά ρούχα
- να πίνει συχνά μικρές ποσότητες υγρών, ώστε να μένει καλά ενυδατωμένο
Οι πυρετικοί σπασμοί είναι επικίνδυνοι;
Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, όχι. Οι πυρετικοί σπασμοί είναι καλοήθεις και δεν προκαλούν μόνιμη βλάβη, παρότι είναι ίσως η πιο τρομακτική εμπειρία που μπορεί να ζήσει ένας γονέας. Συνήθως εμφανίζονται σε παιδιά από 6 μηνών έως 5 ετών, όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει απότομα.
Αν το παιδί σας παρουσιάσει πυρετικούς σπασμούς, προσπαθήστε — όσο δύσκολο κι αν είναι — να παραμείνετε ψύχραιμοι. Γυρίστε το παιδί στο πλάι, απομακρύνετε αντικείμενα που μπορεί να το τραυματίσουν και σημειώστε πόση ώρα διαρκούν οι σπασμοί. Μην προσπαθήσετε να το συγκρατήσετε και μην βάλετε τίποτα μέσα στο στόμα του.
Αν οι πυρετικοί σπασμοί διαρκέσουν περισσότερο από 5 λεπτά ή εμφανιστούν για πρώτη φορά, καλέστε αμέσως το 166 ή μεταβείτε στο πλησιέστερο νοσοκομείο. Ακόμη κι αν σταματήσουν γρήγορα, ενημερώστε τον Παιδίατρό σας.
Πόσες ημέρες διαρκεί συνήθως ο πυρετός;
Στις περισσότερες παιδικές ιώσεις ο πυρετός διαρκεί δύο έως τρεις ημέρες. Είναι φυσιολογικό να ανεβοκατεβαίνει μέσα στο ίδιο εικοσιτετράωρο και να μην παραμένει σταθερός — αυτό από μόνο του δεν είναι λόγος ανησυχίας.
Αν όμως ο πυρετός επιμένει για περισσότερες από 3 ημέρες, ή ενώ είχε υποχωρήσει εμφανιστεί ξανά, θα σας συμβούλευα να επικοινωνήσετε με τον Παιδίατρό σας.
Οι περισσότερες παιδικές ιώσεις, άλλωστε, δεν χρειάζονται αντιβίωση. Τα αντιβιοτικά είναι αποτελεσματικά μόνο απέναντι στα βακτήρια και χορηγούνται όταν υπάρχει μικροβιακή λοίμωξη, μετά από ιατρική εκτίμηση.
Ένα τελευταίο μήνυμα
Ο πυρετός είναι ένα από τα συχνότερα συμπτώματα της παιδικής ηλικίας και, τις πιο πολλές φορές, δεν πρέπει να σας φοβίζει.
Με ψυχραιμία, σωστή παρακολούθηση και επικοινωνία με τον Παιδίατρό σας όταν χρειάζεται, μπορείτε να αντιμετωπίσετε με ασφάλεια τις περισσότερες περιπτώσεις. Κι εσείς γνωρίζετε το παιδί σας καλύτερα από τον καθένα — αν κάτι σας ανησυχεί, εμπιστευτείτε το ένστικτό σας και επικοινωνήστε μαζί μας.
Κάθε παιδί είναι μοναδικό και έχει ανάγκη τη δική του, εξατομικευμένη φροντίδα.
Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την εξέταση από τον παιδίατρο.