Αν βρεθήκατε σε αυτή τη σελίδα, είναι πολύ πιθανό να έχετε χάσει τον λογαριασμό με τα κρυολογήματα από τότε που το παιδί σας ξεκίνησε τον παιδικό σταθμό. Μία εβδομάδα στον σταθμό, μία στο σπίτι με μύτη που τρέχει, βήχα ή πυρετό, και μόλις συνέλθει, όλα ξεκινούν από την αρχή.
Πολλοί γονείς μού λένε ότι νιώθουν πως κάτι κάνουν λάθος ή ότι το ανοσοποιητικό του παιδιού τους είναι «αδύναμο». Είναι φυσιολογικό να το σκέφτεστε, ειδικά όταν η κούραση από τις άυπνες νύχτες και τις άδειες από τη δουλειά συσσωρεύεται.
Θα ήθελα να σας καθησυχάσω, γιατί οι συχνές ιώσεις τον πρώτο χρόνο στον παιδικό σταθμό είναι ο τρόπος με τον οποίο το ανοσοποιητικό του παιδιού σας μαθαίνει. Είναι μια κουραστική περίοδος για όλη την οικογένεια, όμως στις περισσότερες περιπτώσεις είναι παροδική.
Ας δούμε μαζί γιατί συμβαίνει, τι μπορείτε να κάνετε και πότε αξίζει να απευθυνθείτε στον Παιδίατρό σας.
Είναι φυσιολογικό ένα παιδί να αρρωσταίνει τόσο συχνά στον παιδικό σταθμό;
Οι συχνές ιώσεις τους πρώτους μήνες στον παιδικό σταθμό είναι αναμενόμενες για ένα παιδί που έρχεται για πρώτη φορά σε καθημερινή επαφή με πολλά άλλα παιδιά. Τις πιο πολλές φορές πρόκειται για απλά κρυολογήματα, ωτίτιδες ή γαστρεντερίτιδες, που το παιδί σας τα ξεπερνά χωρίς επιπλοκές.
Αυτό που αξιολογώ ως Παιδίατρος δεν είναι μόνο πόσες φορές αρρώστησε το παιδί σας, αλλά πώς είναι ανάμεσα στις ιώσεις. Μεγαλώνει και παίρνει βάρος κανονικά; Έχει όρεξη για φαγητό και διάθεση να παίξει όταν περάσει η ίωση;
Ένα παιδί που αρρωσταίνει συχνά, αλλά αναρρώνει κάθε φορά και συνεχίζει να αναπτύσσεται όπως αναμένεται, είναι κατά κανόνα ένα υγιές παιδί που απλώς συναντά πολλούς ιούς.
Γιατί ο παιδικός σταθμός φέρνει τόσες ιώσεις;
Ο παιδικός σταθμός φέρνει πολλές ιώσεις επειδή συνδυάζει ένα ανοσοποιητικό σύστημα που γνωρίζει για πρώτη φορά τους περισσότερους κοινούς ιούς με ένα περιβάλλον όπου τα παιδιά περνούν πολλές ώρες το ένα δίπλα στο άλλο. Οι λόγοι είναι απλοί και καθημερινοί:
- Οι ιοί που προκαλούν κρυολόγημα είναι πολλοί και διαφορετικοί. Η ανοσία που αποκτά το παιδί σας απέναντι σε έναν δεν το προστατεύει από τον επόμενο.
- Τα μικρά παιδιά εξερευνούν τον κόσμο με το στόμα και μοιράζονται παιχνίδια, πιπίλες και κουτάλια.
- Δεν έχουν μάθει ακόμη να σκεπάζουν τον βήχα και το φτέρνισμά τους ή να πλένουν σωστά τα χέρια τους.
- Ένα παιδί μπορεί να μεταδίδει έναν ιό πριν εμφανίσει το ίδιο συμπτώματα, γι' αυτό η ίωση κυκλοφορεί στην τάξη πριν το καταλάβει κανείς.
- Το φθινόπωρο και τον χειμώνα τα παιδιά περνούν περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους, όπου η μετάδοση είναι ευκολότερη.
Κανένας από αυτούς τους λόγους δεν σχετίζεται με κάτι που κάνατε λάθος ως γονείς.
Πόσες ιώσεις τον χρόνο θεωρούνται αναμενόμενες;
Τα μικρά παιδιά περνούν αρκετά κρυολογήματα κάθε χρόνο, και ακόμη περισσότερα όταν πηγαίνουν σε παιδικό σταθμό. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής αναφέρει ότι τα περισσότερα παιδιά περνούν περίπου 8 έως 10 κρυολογήματα μόνο στα δύο πρώτα χρόνια της ζωής τους.
Ένα απλό κρυολόγημα υποχωρεί σταδιακά μέσα σε 7–10 ημέρες, ενώ ο βήχας μπορεί να επιμείνει λίγο περισσότερο. Αν το παιδί σας κολλήσει την επόμενη ίωση πριν περάσει εντελώς η προηγούμενη, είναι εύκολο να σας φαίνεται ότι είναι άρρωστο όλο τον χειμώνα, ενώ στην πραγματικότητα περνά διαδοχικές, διαφορετικές ιώσεις.
Γι' αυτό, μια πρακτική συμβουλή που δίνω συχνά στους γονείς είναι να σημειώνουν στο κινητό τους πότε ξεκίνησε και πότε τελείωσε κάθε ίωση. Στο ιατρείο, αυτές οι σημειώσεις βοηθούν πολύ περισσότερο από την αίσθηση ότι «είναι συνέχεια άρρωστο».
Πόσο θα κρατήσει αυτή η δύσκολη περίοδος;
Η περίοδος των συχνών ιώσεων διαρκεί συνήθως τον πρώτο χρόνο στον παιδικό σταθμό, και στη συνέχεια οι ιώσεις αραιώνουν αισθητά. Κάθε ίωση που περνά το παιδί σας αφήνει πίσω της «μνήμη» στο ανοσοποιητικό του, ώστε την επόμενη φορά να αντιδρά πιο γρήγορα.
Οι μελέτες δείχνουν επίσης ότι τα παιδιά που πήγαν σε παιδικό σταθμό αρρωσταίνουν λιγότερο όταν ξεκινούν το δημοτικό, σε σχέση με τα παιδιά που δεν πήγαν. Με άλλα λόγια, πολλές από αυτές τις ιώσεις δεν προστίθενται, απλώς έρχονται νωρίτερα.
Τι μπορείτε να κάνετε για να προστατέψετε το παιδί σας;
Δεν μπορείτε να αποτρέψετε κάθε ίωση, μπορείτε όμως να μειώσετε τη μετάδοση και να στηρίξετε τον οργανισμό του παιδιού σας με απλές καθημερινές συνήθειες. Οι περισσότερες δεν κοστίζουν τίποτα και δείχνουν να έχουν πραγματικό αποτέλεσμα:
- Πλύσιμο χεριών μόλις γυρίσετε από τον σταθμό και πριν από το φαγητό, γιατί τα χέρια είναι ο βασικός δρόμος μετάδοσης των ιών.
- Εμβόλια στην ώρα τους, σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών, γιατί προστατεύουν το παιδί σας από τις λοιμώξεις που μπορεί να έχουν σοβαρές επιπλοκές.
- Ύπνος και ισορροπημένη διατροφή, γιατί ένας ξεκούραστος και καλά τρεφόμενος οργανισμός αναρρώνει πιο εύκολα.
- Σπίτι χωρίς καπνό, γιατί ο καπνός του τσιγάρου ερεθίζει τους αεραγωγούς και κάνει τις λοιμώξεις του αναπνευστικού και τις ωτίτιδες συχνότερες.
- Ξεκούραση στο σπίτι όταν αρρωσταίνει, γιατί το παιδί σας αναρρώνει πιο γρήγορα και δεν μεταδίδει την ίωση στα άλλα παιδιά.
Να θυμάστε επίσης ότι τα αντιβιοτικά δεν δρουν στους ιούς. Χορηγούνται μόνο όταν ο Παιδίατρος διαγνώσει βακτηριακή λοίμωξη, γιατί η άσκοπη χρήση τους δεν βοηθά το παιδί σας να γίνει καλά νωρίτερα.
Πότε αξίζει να συζητήσετε τις συχνές ιώσεις με τον Παιδίατρο;
Απευθυνθείτε στον Παιδίατρό σας όταν οι λοιμώξεις δεν ακολουθούν το συνηθισμένο μοτίβο των ιώσεων, δηλαδή όταν είναι πιο σοβαρές, διαρκούν περισσότερο ή επηρεάζουν την ανάπτυξη του παιδιού σας. Ο Παιδίατρος θα αξιολογήσει αν χρειάζεται κάποιος επιπλέον έλεγχος, όταν:
- το παιδί σας δεν παίρνει βάρος ή δεν μεγαλώνει όπως αναμένεται
- οι λοιμώξεις χρειάζονται συχνά αντιβιοτικό ή δεν υποχωρούν με τη θεραπεία
- παρουσιάζει επαναλαμβανόμενες πνευμονίες ή λοιμώξεις που απαιτούν νοσηλεία
- ο βήχας διαρκεί περισσότερο από 3 εβδομάδες
- παρουσιάζει επαναλαμβανόμενες ωτίτιδες ή υγρό που τρέχει από το αυτί
- ροχαλίζει δυνατά ή αναπνέει από το στόμα, ακόμη και ανάμεσα στις ιώσεις
Πότε χρειάζεται να απευθυνθείτε άμεσα σε Παιδίατρο ή νοσοκομείο;
Τις περισσότερες ιώσεις του παιδικού σταθμού μπορείτε να τις φροντίσετε στο σπίτι, υπάρχουν όμως σημάδια που δεν επιδέχονται αναμονή. Αν παρατηρήσετε κάποιο από τα παρακάτω, επικοινωνήστε αμέσως με τον Παιδίατρό σας ή πηγαίνετε στο εφημερεύον νοσοκομείο:
- βρέφος <3 μηνών με θερμοκρασία ≥38°C
- δυσκολία στην αναπνοή ή πολύ γρήγορη αναπνοή
- υπερβολικά νωθρό, δεν ξυπνά εύκολα ή δεν ανταποκρίνεται όπως συνήθως
- εξάνθημα με κόκκινες/μωβ κηλίδες που δεν σβήνουν στην πίεση
- πυρετικοί σπασμοί
- δεν πίνει υγρά ή δεν ουρεί
- πυρετός >3 ημέρες ή υποχωρεί και επανεμφανίζεται
Σε επείγουσα κατάσταση, καλέστε το 166.
Ένα τελευταίο μήνυμα
Οι πρώτοι μήνες στον παιδικό σταθμό είναι δύσκολοι για όλη την οικογένεια, και η κούραση που νιώθετε είναι απόλυτα κατανοητή. Οι συχνές ιώσεις δεν σημαίνουν ότι το ανοσοποιητικό του παιδιού σας είναι «αδύναμο», ούτε ότι κάνατε κάτι λάθος.
Παρατηρήστε το παιδί σας ανάμεσα στις αρρώστιες: πώς παίζει, πώς τρώει, πώς σας κοιτάζει. Εσείς το γνωρίζετε καλύτερα από τον καθένα, γι' αυτό εμπιστευτείτε το ένστικτό σας.
Και να θυμάστε ότι καμία ερώτηση δεν είναι ασήμαντη όταν αφορά την υγεία του παιδιού σας.
Κάθε παιδί προσαρμόζεται στον παιδικό σταθμό με τον δικό του ρυθμό, και η φροντίδα που χρειάζεται σε αυτή τη μετάβαση οφείλει να είναι προσαρμοσμένη στο δικό του ιστορικό και στις ανάγκες της οικογένειάς σας.
Κάθε παιδί είναι μοναδικό και έχει ανάγκη τη δική του, εξατομικευμένη φροντίδα.
Πηγές
- American Academy of Pediatrics (HealthyChildren.org) — Children and Colds
- University College London (UCL) — What going to nursery means for catching colds
- NHS — Colds, coughs and ear infections in children
Οι πληροφορίες είναι ενημερωτικές και δεν αντικαθιστούν την εξέταση από τον παιδίατρο.